دکتر شهنام سیحون

برای ارتودنسی دندان چه روشی مناسب تر است؟

برای ارتودنسی دندان چه روشی مناسب تر است
ارتودنسی دندان یک رویکرد درمانی دندان پزشکی است که برای بیمارانی استفاده می‌شود که نحوه قرارگیری دندان‌های آن‌ها در دهان به خاطر کوچک بودن فک نامناسب است و دندان‌ها به صورت صحیح قرار نگرفته اند و به همین دلیل بیمار با مشکل در هنگام جویدن یا گاز گرفتن مواجه می‌شود. روش درمانی ارتودنسی دندان شامل درمان و کنترل جنبه‌های مختلف رشد فک و صورت (ارتوپدی فک و صورت) و بهبود ظاهر دندان ها و طرح لبخند نیز می باشد.در این مقاله شما را با انواع روش های ارتودنسی آشنا میکنیم در ادامه نیز به مزایا و معایب هر روش به طور مفصل خواهیم پرداخت.

دلایل اصلی انجام ارتودنسی

1) دندان های مرتب شده در دو فک به خوبی بر روی یکدیگر قرار گیرند تا عمل جویدن به بهترین نحو ممکن انجام شود.
2) حرکات دندانی به آهستگی و با حداقل آسیب انجام شود تا موقعیت جدید دندان ها تغییر نکند یا دندان ها صدمه نبینند.

 بهترین زمان ارتودنسی چه زمانی است؟

زمانی‌که ساختمان‌های صورت در حال رشد هستند، ارتودنسی راحت‌تر و ساده‌تر انجام می‌شود و در زمان کمتری موفقیت بالاتری خواهد داشت. سن مناسب در دخترها قبل از 13 سالگی و در پسرها قبل از 15 سالگی است. اگر این زمان سپری شود تصحیح روابط به زمان و انرژی بیشتری نیاز دارد. البته در سنین بالا‌تر، بیشترین هدف درمان، مرتب کردن دندان‌ها و در سنین پایین‌تر بیشترین هدف درمان، رفع اختلالات فکی و تغییر چهره است. سن بیمار از این نظر اهمیت دارد که به ما نشان می‌دهد چه امکاناتی برای درمان در اختیار داریم. آیا زمانی برای پیش درمانی در اختیارمان است یا خیر؟ یا اصلا چنین درمان‌هایی ضروری است؟ آیا از فاکتور رشد می‌توان کمک گرفت یا خیر؟ تمام جواب‌ها به سن بیمار ختم می‌شود؛ به همین دلیل بیماران را از نظر سنی دسته‌بندی می‌کنیم. البته فراموش نکنید که تا زمانی که دندان در دهان است می‌توان این درمان را انجام داد و به قول معروف هیچ وقت دیر نیست.

انواع ارتودنسی

  • ارتودنسی نامرئی 
ارتودنسی نامرئی دندان از مواد پلاستیک شفاف و سخت برای ردیف کردن دندان‌ ها استفاده می‌کند. در این رابطه برای بیماران از انواع نسبتاً متفاوتی استفاده می‌شود. هر مجموعه از این ارتودنسی برای دو هفته قبل از جایگزینی آن با مجموعه جدید استفاده می گردد. ارتودنسی نامرئی از پلاستیک شفاف ساخته شده و به همین خاطر تقریباً غیر قابل رویت است. به این ترتیب اطرافیان بیمار اصلا متوجه نمی‌شود که وی از این درمان برای ردیف کردن دندان‌های خود استفاده کرده است. این پلاستیک های شفاف در هر روز باید برای 22 تا 23 ساعت مورد استفاده قرار گیرد تا بهترین نتایج ممکن حاصل شود. این ارتودنسی دندان را می‌توان به راحتی برای غذا خوردن، نوشیدن، مسواک زدن و نخ دندان کشیدن از دهان خارج کرد. برای استفاده از این روش باید همه دندان‌های دائمی رشد کرده باشد.

  • ارتودنسی متحرک
دستگاه متحرک ارتودنسی ، دستگاهی است که بیمار می تواند آن را از دهان خارج کند و دوباره در محل اولیه خود قرار دهد. این دستگاه اغلب در دوره دندان شیری یا شیری – دایمی و عموماً در کودکان کمتر از 12 سال استفاده می شود و دندان پزشکان عمومی مهارت استفاده از این نوع دستگاه ها را در دوره تحصیل خود فرا می گیرند.
 
  • ارتودنسی ثابت
دستگاه ثابت ارتودنسی دندان به طور محکم به دندان ها متصل است و بیمار نمی تواند آن را از دهان خارج کند. قرار دادن و به کارگیری و تنظیم این دستگاه فقط در دوره های تخصصی ارتودنسی آموزش داده می شود و از درمان های پیچیده محسوب می شوند که حتماً باید تحت نظر متخصصین ارتودنسی انجام شود. متأسفانه برخی از دندان پزشکان عمومی، بدون آموزش کافی و تجربه لازم اقدام به معالجه با این وسایل می کنند و صدمات وسیع و جبران ناپذیری از جمله تحلیل ریشه دندان ها یا خوردگی استخوان برای بیمار ایجاد می نمایند. این نوع دستگاه ها پس از رویش دندان های دایمی و به طور معمول پس از 12 سالگی برای مرتب کردن دندان ها به کار می رود.

مزایا و معایب ارتودنسی ثابت

  • به صاف شدن دندان‌ها کمک بیشتری می‌کند.
  • این ارتودنسی هم ظاهر دندان را زیبا می‌کند و هم بهداشت دهان و دندان را تأمین می‌کند و خطر ابتلا به بیماری‌های لثه را کم میکند.
  • در ارتودنسی ثابت نیاز نیست پزشک روی همراهی بیمار حساب کند.
  • یکی از مزایای مهم آن این است که همیشه در جای خود قرار می‌گیرد و مانند ارتودنسی متحرک نیست که در محل خود قرار داده نشود یا اصلاً مورد استفاده قرار نگیرد.
  • با ارتودنسی ثابت دندان‌ها صد در صد در محل درست خود جای می‌‌گیرند و امکان برگشت دندان‌ها به حالت اولیه کم است.
  • ارتودنسی ثابت کمتر به دندان‌ها آسیب وارد می‌کند، زیرا دندان‌ها در جهت‌های کنترل شده حرکت می‌کنند.
  • دوره درمان ارتودنسی ثابت طولانی مدت است و ممکن است به دلیل رعایت نکردن بهداشت به طور کامل، دندان‌ها تغییر رنگ بدهند و اثر براکت‌ها روی دندان‌ها باقی بمانند.
  • افرادی که ارتودنسی ثابت در دهان دارند ممکن است دچار مشکلاتی در زمان خوردن و جویدن شوند که البته این دردها دائمی نیستند و با جا به جایی سیم‌ها و براکت‌ها برای فرد عادی خواهند شد.
  • سیم‌ها و براکت‌ها در ارتودنسی ثابت آسیب‌پذیر هستند و ممکن است در اثر خوردن و گاز زدن خوراکی‌های سفت بشکنند. همچنین، فرد ممکن است در تکلم دچار مشکلاتی شود. نکته دیگری که شاید حائز اهمیت باشد، شکل و ظاهر آن است که ممکن است این احساس را به فرد بدهد که زیباییش مختل شده است.

مزایا و معایب ارتودنسی متحرک

  • ارتودنسی متحرک برای افرادی که به دوره‌های کوتاه‌تری برای درمان نیاز دارند استفاده می‌شود و آزادی عمل بیشتری را به بیمار می‌دهد.
  • مزیت دیگر آن این است که وقتی فرد احساس درد و آسیب دیدن به دندان‌ها داشته باشد، می‌تواند در زمان خوردن و آشامیدن آنها را از دهان بیرون بیاورد.
  • در ارتونسی متحرک به خاطر فرآیند شستشوی کامل، بیمار در معرض خطر کمتری برای ابتلا به مشکلات لثه و خونریزی در یک قسمت است.
  • دیگر مزیت ارتودنسی متحرک کوتاه‌تر بودن طول درمان آن است و همین که افراد مجبور نباشند در مدت زمان طولانی این ابزار را در دهان خود داشته باشند کار درمان را ساده‌تر می‌کند.
  • ارتودنسی متحرک دو نوع هاولی و وکیوفوم دارد که نوع دوم به خاطر نامرئی بودن بسیار طرف دار دارد.
  • یکی از معایب ارتودنسی متحرک این است که متریال آن زود به زود از بین می‌رود.
  • ایجاد درد کم و خفیف در زمان شروع درمان با ارتودنسی متحرک که خوردن، آشامیدن و صحبت کردن را دچار مشکل می‌کند، از معایب دیگر آن است. البته این مشکل با خوردن یک مسکن از بین می‌رود.
  • ارتودنسی متحرک قادر نیست دندان‌ها را در یک فضای سه بعدی جا به جا کند، اما ارتودنسی ثابت می‌تواند این کار را انجام دهد. در ارتودنسی متحرک به دلیل اینکه ریشه دندان در جهت نامناسب حرکت می‌کند، این امکان وجود دارد که به تحلیل ریشه منتهی شود.

عوارض جانبی و احتمالی درمان ارتودنسی 

اول) مثل همه درمان‌هایی پزشکی، درمان ارتودنسی هم بدون عوارض جانبی نیست. در صورتی‌که درمان توسط متخصص ارتودنسی و به‌طور صحیح انجام شود، این عوارض بسیار محدود و قابل چشم‌پوشی است. آنچه که به‌عنوان عوارض درمان ارتودنسی در جامعه مطرح است، عمدتا مربوط به عوارض درمان‌هایی است که توسط افراد فاقد صلاحیت انجام شده. درمان توسط افراد غیرمتخصص ارتودنسی می‌تواند آمار عوارض و شدت آن را به‌طور قابل‌ملاحظه‌ای افزایش دهد،درمان ارتودنسی باید توسط متخصص ارتودنسی (ارتودنتیست) صورت گیرد.ا اگر درمان ارتودنسی توسط متخصص مجرب ارتودنسی و به طور صحیح انجام شود عوارض احتمالی آن بسیار محدود lیشود.

دوم) عوارض در درجه دوم مربوط می شود به بهداشت شخصی فرد،اگر شخصی بطور کامل بهداشت دهان و دندان های خود را رعایت نکند به زودی دندان های او دچار پوسیدگی می شود .زیرا رعایت بهداشت در دندان های ارتودنسی شده به دقت و زمان بیشتری نسبت به قبل از انجام ارتودنسی نیاز دارد .بیمارانی که متقاضی درمان ارتودنسی هستند باید بهداشت بسیارخوبی داشته باشند، چون در شرایط قرارگیری پلاک‌های متحرک و به‌خصوص براکت و سیم‌های ثابت رعایت بهداشت دهان مشکل‌تر می‌شود و اگر بیمار دقت و تمرکز کافی در رعایت بهداشت خود نداشته باشد، دندان‌ها زیر براکت و سیم‌های ارتودنسی به‌سرعت دچار پوسیدگی می‌شوند. 

سوم) مشکل بعدی احتمال برگشت درمان است. به‌اصطلاح «برگشت» بخشی جدایی‌ناپذیر از درمان ارتودنسی است. این وضعیت درصورتی که بیمار دستور متخصص را برای استفاده منظم از پلاک‌های نگهدارنده بعد از درمان ثابت نادیده بگیرد یا در بیمارانی که توسط دندانپزشک غیرمتخصص ارتودنسی درمان شده‌اند، مشاهده می‌شود.
 برای به اشتراک گذاشتن این مطب در شبکه های اجتماعی از لینک های زیر استفاده کنید:

راهنمای ثبت پیام

پرسش یا نظری دارید؟
همین حالا می توانید پرسش یا نظر خود را ثبت کنید.